Okt 26 2015

“Zwo Vesper Prædig” uit Neurenberg

Bij een inboedelontruiming in het midden des lands vond TotaalOntruimingen een oud boekwerkje dat verscheidene vragen opriep, zoals: “Wat is het?”, “Waar komt het vandaan?”, “Wat kunnen we ermee?”. Bij mij was TotaalOntruimingen-eigenaar Kevin Baard met deze vragen aan het juiste adres.

Het boekwerkje heeft geen band, maar het titelblad was gelukkig niet verloren gegaan. Uit de tekst op dit titelblad kon ik opmaken dat het gaat om twee samengevoegde vesperalen of vesperboeken uit 1622, geschreven door Johann Will (1575-1641), destijds kapelaan van de Sint Sebalduskerk te Neurenberg.

Titelblad vesperalen Johann Will (1622)

Titelblad vesperalen Johann Will (1622) (foto: Kevin Baard, TotaalOntruimingen)

Bij nadere bestudering van het boekwerkje bleken de beide vesperalen compleet te zijn en de data die ik op het titelblad aantrof, trof ik ook aan het begin van elk vesperaal aan. Waar het monogram HWK of HXK voor staat, weet ik niet, suggesties zijn welkom. Verder trof ik in Romeinse cijfers het getal 78 aan, hoogstwaarschijnlijk een signatuur.

Een leuke vondst, en via een veiling in Neurenberg zal het hopelijk daarnaar terugkeren, misschien zelfs wel bij de Sint Sebalduskerk.

Okt 16 2015

Waar is het lijk van Adolf van Nassau (1540-1568)?

Historicus Lammert Doedens is al meer dan twintig jaar in de ban van een van de grootste raadsels van de vaderlandse geschiedenis: waar is de laatste rustplaats van Graaf Adolf (Dillenburg, 11 juli 1540 – Heiligerlee, 23 mei 1568)?

Adolf’s stoffelijk overschot werd na de Slag bij Heiligerlee opgebaard in het klooster in Heiligerlee, vervolgens bijgezet op het kasteel te Wedde, om uiteindelijk te belanden in een ‘naburige stad’ in Duitsland. Maar welke stad is dat? Emden is een veelgenoemde locatie, maar Doeden’s jongste onderzoek wijst naar Oldenburg. DNA-onderzoek en archiefonderzoek moeten in 2016 uitsluitsel geven. Bureau glossarum maakt vanf nu deel uit van een team van transcribenten dat Doedens helpt bij zijn speurtocht.

 

 

Okt 16 2015

Pastei

Pastei is een onderzoekswerkgroep die zich momenteel met het Freeska Landriucht en met name diens drukker bezighoudt.

Deze werkgroep beoogt op basis van tekstvergelijking en codicologisch onderzoek naar de productie van de Freeska Landriucht Drukkerij (FLD), de drukgangen van het Freeska Landriucht in kaart te kunnen brengen. Daarnaast tracht Pastei op basis van onderzoek naar handschriftelijke elementen in het Freeska Landriucht en in combinatie met archiefonderzoek, de locatie van de FLD te traceren.

Bureau glossarum is door Pastei benaderd om de handschriftelijke elementen in de productie van de FLD te onderzoeken. Pastei bestaat daarnaast uit Herre de Vries, boekrestaurator; Anne Tjerk Popkema, Oudfrisist, vertaler en taalonderzoeker en Wytze Fopma, handboekbinder en drukker.

Zie hier onze eerste publicatie, in samenwerking met de Universiteitsbibliotheek Utrecht / Bijzondere Collecties.

Pagina uit het Freeska Landriucht-exemplaar A III 31 (Frysk Museum)

Pagina uit het Freeska Landriucht-exemplaar A III 31 (Frysk Museum)

Mrt 15 2015

“Að fara í víking” naar Tongeren en Maastricht

Op zaterdag 7 maart jl. begeleidde ik een dagtocht van reisorganisatie Historizon naar de duo-tentoonstellingen Vikingen! in het Gallo-Romeins Museum in Tongeren en Vikingen in de Lage Landen (800-1100) in het Centre Céramique in Maastricht. Het was een mooie dag om “op viking te gaan”; de groep heeft genoten van de beide tentoonstellingen en ik heb een en ander in context weten te plaatsen. Tot ieders tevredenheid voeren we met een mooie buit aan kennis en indrukken huiswaarts.

Deelnemers van de reis bij de kleine, maar zeer fijne, tentoonstelling in het Centr Céramique (Maastricht)

Enkele deelnemers aan de reis bij de kleine, maar zeer fijne, tentoonstelling in het Centre Céramique (Maastricht)

Feb 19 2015

Groeten van Michiel Adriaenszoon de Ruyter

Vorige week heb ik weer een interessante opdracht van Detlef Hechtel afgerond. Ditmaal ging het om transcriberen en vertalen van een afschrift van een signaal- en groetinstructie, opgesteld door Michiel de Ruyter in 1661, op zijn schip De Liefde. Op Valentijnsdag legde Hechtel per e-mail uit waar dit toe diende: “Englische Schiffe haben in dieser Zeit auf Grund des Navigational Act des Königs von 1651 (im Sinne von “Britannia rules the waves”), den Niederländern auf See große Probleme wegen der Grußpflicht gemacht. Eine dieser Folgen waren dann die Niederländisch-Englischen Kriege, die kurz danach begannen. Michiel de Ruyter hat das erkannt und versuchte hier mit eigenen Vorschriften zum Grüßen von englischen Schiffen die Situation zu de-eskalieren – es ist ihm leider nur bedingt gelungen.” Zou dit gegeven in de historische actiefilm film Michiel de Ruyter (2015) ook aangestipt worden? Misschien toch maar eens kijken.

Feb 10 2015

Reis met Historizon (en Bureau glossarum) naar de Vikingtijd

Bron: Historizon nieuwsbrief, 10 februari 2015

Bron: Historizon nieuwsbrief, 10 februari 2015

Binnenkort begeleid ik een dagreis van reisorganisatie Historizon. De tocht voert naar twee tentoonstellingen over de Vikingtijd in Tongeren en Maastricht. Onderweg zal ik een deskundig licht doen schijnen over de Vikingen en hun tijdperk. Wilt u mee? Meldt u dan hier aan.

Jan 04 2015

Terugblik 2014 – Vooruitblik 2015

Terugblik op 2014
2014 was een belangrijk jaar voor Bureau glossarum; het opstartjaar. Een jaar waarin ik een rustige start heb gemaakt als (deeltijd-) ZZP-er, waarin ik bewust heb gekozen om nauwelijks acquisitie te plegen, maar vooral te laten weten dat ik er ben. Het was spannend en interessant om het proces van opstarten te beleven, met alles wat daarbij komt kijken, zoals het inschrijven bij de Kamer van Koophandel, het afhandelen van alle administratie, het opzetten van de website en de uitvoering van de opdrachten. Mijn streven was om elke maand een opdrachtgever of samenwerkingsverband te vinden, dus twaalf in totaal. Dat bleek te hoog gegrepen, het werden er acht. Daarnaast heb ik namens Bg het symposium Across the North Sea bijgewoond en de lancering van de app Fauna yn Fryslân meegemaakt. Halverwege het jaar moest ik wat gas terugnemen, omdat ik een reguliere werkgever kreeg en hierdoor ZZP-er in deeltijd ben geworden. Een gouden combinatie.

De opdrachten in 2014 bestreken het volledige spectrum waarbinnen Bureau glossarum zich beweegt. Het jaar begon met een archief-, transcriptie- en vertaalopdracht voor de Amerikaanse historicus Jonathan A. Shaw, in het kader van zijn onderzoek naar militair ingenieur Antoni Coucheron. Daarna kwam Tresoar met het verzoek om het archief van de Kimswerder boer Jan Timmer te bewerken en heb ik een gezelschap met Indonesische wortels rondgeleid door de westelijke hoek van het centrum van Groningen. Bijzonder mag de opdracht voor maritiem historicus Detlef Hechtel worden genoemd, voor wie ik een zeventiende eeuwse seinbrief uit het archief van de VOC heb getranscribeerd en vertaald. Tenslotte is Bureau glossarum samenwerkingsverbanden aangegaan met diverse partners bij het verzorgen van vertalingen en teksten en op het gebied van paleografisch en codicologisch onderzoek.

Vooruitblik op 2015
Ik vermoed dat dit jaar gedomineerd gaat worden door een tweetal grote, doorlopende, onderzoeksopdrachten met een sterk paleografisch en codicologisch karakter. Uiteraard blijf ik openstaan voor opdrachten die met archiefbewerking, tekstbewerking of vertaling van doen hebben. En hopelijk staat er ook weer een rondleiding op het programma, naast een of meerdere masterclasses. Om een groter publiek te bereiken en om meer opdrachten binnen te halen, wil ik de website van Bureau glossarum ook in een Noorse en Engelse versie uitbrengen, en wordt de Nederlandse versie mogelijk aangevuld met een blog.

Riemer Janssen
4 januari 2015

Okt 22 2014

“Omtrent de vlaemse Eijlanden gecomen sijnde…”

Kort geleden ben ik benaderd door een voormalig Radio Officier bij de Duitse koopvaardij, om een stuk uit het archief van de Verenigde  Oost-Indische Compagnie (VOC) te transcriberen naar hedendaags Nederlands en te vertalen naar het Engels. Het was een zgn. seinbrief uit 1651, voor de overheden van de schepen in de vloot van Gouverneur Generaal Cornelis van der Sijn, varende van Sint-Helena naar de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. In deze instructie staat o.a. welke signalen gebruikt moeten worden bij mistig weer, bij nacht, en bij vijandelijkheden, vooral in de buurt van de “Vlaamse eilanden”, oftewel de Azoren.

Het was een boeiend stuk dat goed te transcriberen was, maar lastig te vertalen. Maar het resultaat mag er zijn en de opdrachtgever is dik tevreden. Binnenkort laat hij me een stuk bewerken uit het archief van niemand minder dan Michiel de Ruyter himself.  Ben benieuwd!

"Omtrent de vlaemse eijlanden gecomen sijnde"

“Omtrent de vlaemse eijlanden gecomen sijnde”

Jul 10 2014

Archief van “vergaderboer” Jan Timmer bewerkt

Recentelijk mocht ik van Tresoar het archief van “vergaderboer” en “nijljochter” Jan Timmer uit Kimswerd bewerken. Een mooie opdracht, die naar ieders tevredenheid is voltooid. Binnenkort komt de inventaris beschikbaar, daarover later meer.

Coöperatieve stoomzuivelfabriek te Kimswerd, mede-opgericht door Jan Timmer. (Bron: Fries Fotoarchief 6768)

Mei 11 2014

Eerste historische stadswandeling door Groningen

Gisteren mocht ik met Bureau glossarum de eerste historische stadswandeling in de stad Groningen verzorgen, voor een aandachtig gezelschap. Hoewel het weer behoorlijk slecht was, genoten de deelnemers van de rondleiding. De tocht begon tussen Korenbeurs en Der Aa-kerk en eindigde via het Hoge en Lage der Aa, de nieuwe stadsuitleg en de Kijk in ’t Jat-straten bij Café Mulder. Hier hebben we nog lange tijd tevreden nagezeten. Wat mij betreft voor herhaling vatbaar!

Nazit rondleiding 10-05-2014  Na afloop van de rondleiding was het goed toeven bij Café Mulder (Grote Kromme Elleboog 22, Groningen)

Oudere berichten «